
مسئولیت تعمیر و نگهداری کولر در خانههای اجارهای
یکی از موضوعاتی که ممکن است میان مالکان و مستأجران اختلاف ایجاد کند، تعیین مسئولیت تعمیر و نگهداری وسایل و تجهیزات موجود در ملک اجارهای است. کولر از جمله وسایلی است که در بسیاری از واحدهای مسکونی و تجاری وجود دارد و بهویژه در مناطق گرمسیر، نقش مهمی در آسایش ساکنان ایفا میکند.
پرسشهایی مانند اینکه خرید کولر بر عهده چه کسی است، هزینه نصب آن را چه کسی باید بپردازد و در صورت خرابی دستگاه، مالک یا مستأجر مسئول تعمیر خواهد بود، از مسائل رایج در رابطه میان موجر و مستأجر هستند.
رابطه مالک و مستأجر از گذشته در جامعه وجود داشته و به دلیل عواملی مانند افزایش قیمت مسکن، مهاجرت و محدودیت توان خرید خانه، همچنان بخش مهمی از روابط اقتصادی و اجتماعی را تشکیل میدهد. قانونگذار نیز برای مشخص کردن حقوق و تعهدات طرفین، مقرراتی را در قالب قوانین روابط موجر و مستأجر تدوین کرده است.
در این مطلب، مسئولیتهای مربوط به کولر را با توجه به مقررات تعمیرات ملک اجارهای بررسی میکنیم تا مشخص شود هزینه خرید، نصب، سرویس و تعمیر این وسیله در شرایط مختلف بر عهده چه کسی خواهد بود.
قانون درباره تعمیر کولر در خانه اجارهای چه میگوید؟
برای مشخص شدن مسئولیت مالک و مستأجر در تعمیر کولر، باید به ماده ۲۰ قانون روابط موجر و مستأجر و مقررات مربوط به تعمیرات ملک اجارهای توجه کرد.
بر اساس ماده ۲۰ قانون روابط موجر و مستأجر، تعمیرات کلی و اساسی مورد اجاره که به اصل بنا یا تأسیسات عمده نصبشده در آن مربوط میشوند، بر عهده موجر است. دستگاههای حرارت مرکزی، سیستمهای تهویه و آسانسور از جمله تجهیزاتی هستند که در این ماده به آنها اشاره شده است.
در مقابل، تعمیرات جزئی و اقداماتی که برای استفاده بهتر از ملک انجام میشوند، بر عهده مستأجر قرار میگیرند.
با توجه به این قاعده، اگر کولر بهعنوان یکی از تجهیزات اصلی و متعلق به ساختمان هنگام اجاره در اختیار مستأجر قرار گرفته باشد، تعمیرات اساسی آن اصولاً بر عهده مالک است. برای مثال، اگر دستگاه به دلیل فرسودگی یا نقص فنی دچار خرابی اساسی شود و نیاز به تعمیر یا تعویض قطعات اصلی داشته باشد، مسئولیت آن معمولاً متوجه موجر خواهد بود.
البته تشخیص اینکه یک تعمیر جزئی است یا اساسی، به نوع خرابی، عرف و شرایط قرارداد بستگی دارد. همچنین باید مشخص شود خرابی در نتیجه استفاده معمولی از دستگاه ایجاد شده یا ناشی از بیاحتیاطی و استفاده نادرست مستأجر بوده است.
کدام تعمیرات کولر بر عهده مستأجر است؟
بسیاری از اقدامات مربوط به سرویس و نگهداری کولر، جزو تعمیرات جزئی محسوب میشوند. این کارها معمولاً در فواصل زمانی مشخص و برای حفظ عملکرد مناسب دستگاه انجام میشوند.
بر اساس عرف رایج، موارد زیر معمولاً در محدوده مسئولیتهای مستأجر قرار میگیرند:
- تعویض پوشال کولر آبی
- شستوشوی بدنه و بخشهای داخلی کولر
- آببندی کف کولر
- بررسی و سرویس پمپ آب
- کنترل و تنظیم محل قرارگیری الکتروموتور
- رگلاژ تسمه کولر آبی
- تنظیم شناور یا فلوتر کولر
- بررسی و تنظیم مسیر جریان هوا
این اقدامات معمولاً برای آمادهسازی دستگاه در فصل استفاده یا رفع مشکلات جزئی انجام میشوند. از آنجا که ممکن است هر سال به سرویس کولر نیاز باشد، هزینه این خدمات در حالت معمول بر عهده مستأجر قرار میگیرد.
البته اگر انجام یک اقدام ظاهراً جزئی در واقع ناشی از خرابی اساسی یا نقص فنی مهم دستگاه باشد، نمیتوان صرفاً با توجه به نام آن، مسئولیت را به مستأجر نسبت داد. نوع مشکل و علت ایجاد آن در تعیین مسئول پرداخت هزینه اهمیت دارد.
کدام تعمیرات کولر بر عهده مالک است؟
تعمیراتی که به قطعات اصلی و عملکرد اساسی کولر مربوط میشوند، معمولاً در دسته تعمیرات اساسی قرار میگیرند. بر اساس قاعده مطرحشده در ماده ۲۰ قانون روابط موجر و مستأجر، این نوع تعمیرات بر عهده موجر است.
برای نمونه، خرابی جدی موتور یا پمپ آب کولر آبی که نیازمند تعمیر تخصصی یا تعویض قطعه اصلی باشد، میتواند از مصادیق تعمیرات اساسی محسوب شود.
همچنین اگر سیستم تهویه مرکزی ساختمان یا تجهیزات اصلی سرمایشی به دلیل فرسودگی یا نقص فنی از کار بیفتند، هزینه تعمیرات اساسی آنها اصولاً بر عهده مالک خواهد بود.
با این حال، صرف اساسی بودن تعمیر به این معنا نیست که در همه شرایط مالک باید هزینه را بپردازد. اگر خرابی در نتیجه رفتار نادرست، بیاحتیاطی یا وارد کردن خسارت از سوی مستأجر ایجاد شده باشد، مسئولیت جبران خسارت میتواند متوجه مستأجر باشد.
اگر مستأجر مدت طولانی در خانه سکونت داشته باشد، مسئولیت تعمیر کولر با چه کسی است؟
گاهی مستأجر برای مدت طولانی، مثلاً پنج یا شش سال یا بیشتر، در یک ملک سکونت دارد. در این شرایط ممکن است کولر به دلیل استهلاک و استفاده مداوم نیازمند تعمیر اساسی شود.
از نظر عرف و انصاف، برخی افراد معتقدند مستأجری که سالهای زیادی از یک وسیله استفاده کرده است، بهتر است در پرداخت بخشی از هزینه تعمیر مشارکت کند؛ بهویژه اگر خرابی در اثر استفاده طولانیمدت ایجاد شده باشد.
با این حال، طول مدت سکونت بهتنهایی باعث نمیشود مسئولیت قانونی تعمیرات اساسی از مالک به مستأجر منتقل شود. اگر کولر جزو تجهیزات اصلی ملک باشد و خرابی آن ناشی از فرسودگی معمول یا نقص فنی باشد، اصل بر این است که هزینه تعمیر اساسی بر عهده موجر قرار گیرد؛ مگر اینکه طرفین به شکل معتبر درباره موضوع دیگری توافق کرده باشند.
بنابراین، بهتر است در چنین شرایطی مالک و مستأجر با بررسی علت خرابی و نظر تعمیرکار متخصص، درباره نحوه پرداخت هزینه تصمیم بگیرند.
اگر مستأجر به کولر آسیب بزند، چه کسی باید هزینه تعمیر را بپردازد؟
یکی از موارد مهم در تعیین مسئولیت تعمیر کولر، علت ایجاد خرابی است.
فرض کنید مستأجر در مدت کوتاهی پس از تحویل خانه، به دلیل استفاده نادرست، بیاحتیاطی یا وارد کردن ضربه به کولر باعث سوختن موتور یا آسیب دیدن بخشهای اصلی دستگاه شود. در این وضعیت، حتی اگر تعمیر موردنیاز از نوع تعمیرات اساسی باشد، مسئولیت جبران خسارت میتواند بر عهده مستأجر قرار بگیرد.
در واقع، تفاوت مهمی میان خرابی ناشی از فرسودگی طبیعی و خرابی ناشی از تقصیر مستأجر وجود دارد. در حالت اول، مسئولیت تعمیرات اساسی معمولاً با مالک است؛ اما در حالت دوم، فردی که باعث ایجاد خسارت شده باید مسئولیت آن را بپذیرد.
به همین دلیل، هنگام بروز خرابی بهتر است علت مشکل مشخص شود و در صورت اختلاف، نظر متخصص یا تعمیرکار معتبر برای تشخیص منشأ خرابی دریافت شود.
اگر مالک از پرداخت هزینه تعمیر اساسی کولر خودداری کند، مستأجر چه اقدامی میتواند انجام دهد؟
گاهی کولر یا یکی دیگر از تجهیزات اصلی ملک دچار نقص فنی میشود، اما مالک از انجام تعمیرات اساسی یا پرداخت هزینه آن خودداری میکند. در چنین شرایطی مستأجر باید از مسیر قانونی و با رعایت مراحل لازم موضوع را پیگیری کند.
در قدم نخست، بهتر است خرابی به مالک اطلاع داده شود و درخواست تعمیر بهصورت قابل استناد مطرح شود. ثبت پیامها، فاکتورهای مربوط به بررسی دستگاه و گزارش تعمیرکار میتواند در صورت بروز اختلاف مفید باشد.
اگر مالک همچنان از انجام تعهد خود خودداری کند، مستأجر میتواند با توجه به شرایط پرونده و مقررات جاری، از طریق مرجع قضایی صالح اقدام کند. در متن مورد بررسی، مراجعه به شورای حل اختلاف محل وقوع ملک بهعنوان یکی از راههای پیگیری مطرح شده است.
در صورتی که شرایط قانونی فراهم باشد و مجوز لازم از مرجع صالح دریافت شود، ممکن است مستأجر بتواند تعمیرات ضروری را انجام دهد و هزینه آن را مطابق حکم یا ترتیبات قانونی از اجارهبها کسر کند.
نکته مهم این است که مستأجر نباید بدون بررسی قرارداد و مقررات مربوط، شخصاً تصمیم به کسر هزینه تعمیر از اجارهبها بگیرد. بهتر است پیش از هر اقدامی، موضوع از مسیر قانونی پیگیری شود تا بعداً اختلاف تازهای درباره پرداخت اجاره یا مسئولیت تعمیر ایجاد نشود.
اگر مالک و مستأجر درباره تعمیر کولر توافق دیگری داشته باشند، چه میشود؟
ممکن است مالک و مستأجر در زمان تنظیم قرارداد اجاره، درباره مسئولیت تعمیر کولر یا سایر تجهیزات توافق متفاوتی داشته باشند.
برای مثال، طرفین میتوانند توافق کنند که در صورت خرابی کولر، مستأجر هزینه تعمیر آن را پرداخت کند. اگر چنین شرطی بهصورت روشن و معتبر در قرارداد درج شده باشد، باید آثار حقوقی آن با توجه به مقررات و شرایط قرارداد بررسی شود.
در صورتی که مستأجر برخلاف تعهد قراردادی خود از انجام مسئولیتی که پذیرفته است خودداری کند، مالک میتواند از طریق مراجع قانونی برای مطالبه حقوق خود اقدام کند.
در برخی شرایط، ممکن است با توجه به مفاد قرارداد و حکم مرجع صالح، امکان مطالبه هزینه تعمیر یا استفاده از تضمینهای قراردادی وجود داشته باشد. با این حال، کسر مبلغ از ودیعه یا مطالبه هزینهها نباید خودسرانه و بدون رعایت شرایط قانونی انجام شود.
به همین دلیل، توصیه میشود هنگام تنظیم قرارداد، مسئولیت سرویسهای دورهای، تعمیرات جزئی، تعمیرات اساسی و خسارتهای ناشی از تقصیر هر یک از طرفین بهصورت دقیق مشخص شود.
اگر کولر هنگام تحویل خانه نو باشد و بعداً خراب شود، مسئولیت با چه کسی است؟
فرض کنید مالک هنگام تحویل ملک به مستأجر، یک کولر نو خریداری کرده و آن را همراه با خانه در اختیار او قرار داده است. پس از مدتی، موتور یا پمپ دستگاه دچار خرابی میشود. در این شرایط باید چند موضوع بررسی شود.
در ابتدا لازم است وضعیت گارانتی و خدمات پس از فروش دستگاه مشخص شود. اگر کولر هنوز تحت پوشش ضمانت باشد و خرابی نیز مشمول شرایط گارانتی شود، بهتر است برای تعمیر از خدمات شرکت ارائهدهنده ضمانت استفاده شود.
اگر دستگاه گارانتی نداشته باشد یا خرابی تحت پوشش آن قرار نگیرد، باید علت نقص فنی و نوع تعمیر موردنیاز بررسی شود. چنانچه خرابی ناشی از نقص فنی یا استهلاک معمول باشد و تعمیر از نوع اساسی محسوب شود، مسئولیت آن اصولاً بر عهده مالک خواهد بود.
اما اگر استفاده نادرست یا بیاحتیاطی مستأجر باعث آسیب به دستگاه شده باشد، ممکن است مستأجر مسئول جبران خسارت باشد.
از نظر عملی، اگر مستأجر مدت زیادی از کولر استفاده کرده باشد، طرفین میتوانند با توجه به شرایط و میزان استفاده، درباره مشارکت در هزینه تعمیر به توافق برسند. البته این توافق بهتر است بهصورت روشن ثبت شود تا از اختلافهای بعدی جلوگیری شود.
نکات مهم هنگام تحویل گرفتن یا پس دادن خانه اجارهای
یکی از بهترین راهها برای جلوگیری از اختلاف میان مالک و مستأجر، بررسی وضعیت تجهیزات و امکانات ملک در زمان تحویل است.
هنگام شروع قرارداد، بهتر است هر دو طرف کولر و سایر وسایل و تأسیسات اصلی ساختمان را بهدقت بررسی کنند. این بررسی باید شامل روشن کردن دستگاهها و اطمینان از عملکرد صحیح آنها باشد.
وسایلی که بهتر است هنگام تحویل خانه کنترل شوند عبارتاند از:
- کولر و سیستم سرمایشی
- شوفاژ و تجهیزات گرمایشی
- آبگرمکن
- قفلها و کلیدها
- کلیدهای برق و پریزها
- دستگیرههای در و پنجره
- شیرهای آب و تجهیزات لولهکشی
- سایر وسایل و امکانات تحویلی
اگر هرکدام از این تجهیزات ایراد یا نقصی داشته باشند، بهتر است پیش از نهایی شدن قرارداد، مسئولیت تعمیر آن مشخص شود.
همچنین پیشنهاد میشود وضعیت تجهیزات در صورتجلسه تحویل ملک ثبت شود و در صورت امکان، از قسمتهای آسیبدیده یا وسایل معیوب عکس گرفته شود. این کار هنگام پایان قرارداد و تحویل دوباره ملک به مالک، از اختلاف درباره زمان و علت ایجاد خرابی جلوگیری میکند.
اگر در زمان تحویل خانه نیاز به سرویس یا تعمیر وجود داشته باشد، مالک و مستأجر میتوانند درباره نحوه انجام کار و پرداخت هزینه توافق کنند. ممکن است مالک شخصاً تعمیر را انجام دهد یا طرفین با هماهنگی، پرداخت هزینه توسط مستأجر و تسویه آن از طریق روش مورد توافق را در نظر بگیرند.
کلام آخر؛ مسئولیت تعمیر کولر را در قرارداد مشخص کنید
آگاهی از قوانین روابط موجر و مستأجر میتواند از بسیاری از اختلافهای رایج میان مالکان و مستأجران جلوگیری کند. تعمیر کولر نیز یکی از موضوعاتی است که اگر مسئولیت آن از ابتدا مشخص نباشد، ممکن است در طول مدت اجاره باعث اختلاف شود.
بر اساس قاعده کلی مطرحشده در ماده ۲۰ قانون روابط موجر و مستأجر، تعمیرات جزئی و سرویسهای معمول کولر بر عهده مستأجر است و تعمیرات کلی و اساسی تجهیزات اصلی ملک اصولاً باید توسط مالک انجام شود. البته اگر مستأجر با بیاحتیاطی یا استفاده نادرست به دستگاه آسیب بزند، ممکن است مسئول جبران خسارت باشد.
از سوی دیگر، توافقهای معتبر میان طرفین نیز در تعیین مسئولیتها اهمیت دارند. بنابراین بهتر است هنگام تنظیم قرارداد، درباره هزینه سرویس سالانه، تعمیر قطعات اصلی، تعویض دستگاه و خسارتهای احتمالی بهصورت شفاف تصمیمگیری شود.
اگر مالک یا مستأجر هستید، مطالعه مقررات مربوط به روابط موجر و مستأجر و قانون تملک آپارتمانها میتواند به شناخت بهتر حقوق و تعهدات شما کمک کند. همچنین بررسی دقیق تجهیزات در زمان تحویل و ثبت وضعیت آنها، راهکاری ساده و مؤثر برای پیشگیری از اختلافهای احتمالی در آینده است.








